اول نظام اداری غزنوی و سلجوقی و خوارزمشاهی و اوضاع اجتماعی آنها
نظامهای اداری غزنوی، سلجوقی و خوارزمشاهی از مهمترین نظامهای حکومتی در تاریخ ایران و جهان اسلام بهشمار میآیند. این نظامها در دورههای مختلفی بر ایران و مناطق مجاور حکومت کردند و در توسعه اداری، نظامی و فرهنگی نقش مهمی ایفا کردند. در این ارائه، به بررسی ساختار اداری این حکومتها و اوضاع اجتماعی آنها میپردازیم.
نظام اداری غزنوی
غزنویان در قرن چهارم هجری به قدرت رسیدند و یک نظام اداری مرکزی ایجاد کردند
تقسیمات اداری شامل ولایات و امارات تحت کنترل مستقیم سلطان بود
نظام مالی غزنوی بر اساس مالیاتهای مختلف از جمله خراج و جزیه بود
نظام قضایی بر اساس شریعت اسلامی و سنتهای محلی اداره میشد
نظام اداری سلجوقی
سلجوقیان نظام اداری خود را بر اساس تقسیمات نظامی و اداری سازماندهی کردند
نظام دیوانی سلجوقی شامل وزارتخانههای مختلف مانند دیوان انشاء و دیوان عدل بود
نظام مالی سلجوقی بر اساس مالیاتهای مختلف از جمله خراج و مالکیه بود
نظام قضایی سلجوقی بر اساس شریعت اسلامی و سنتهای محلی اداره میشد
نظام اداری خوارزمشاهی
خوارزمشاهیان نظام اداری خود را بر اساس تقسیمات نظامی و اداری سازماندهی کردند
نظام دیوانی خوارزمشاهی شامل وزارتخانههای مختلف مانند دیوان انشاء و دیوان عدل بود
نظام مالی خوارزمشاهی بر اساس مالیاتهای مختلف از جمله خراج و مالکیه بود
نظام قضایی خوارزمشاهی بر اساس شریعت اسلامی و سنتهای محلی اداره میشد
اوضاع اجتماعی در این حکومتها
جامعه در دورههای غزنوی، سلجوقی و خوارزمشاهی به سه طبقه اصلی تقسیم میشد: اشراف، مردم عادی و بردهها
نظام آموزشی در این دورهها بر اساس مکتبهای اسلامی و سنتهای محلی اداره میشد
نظام بهداشتی در این دورهها به صورت محدود و بر اساس سنتهای محلی اداره میشد
نظام اقتصادی در این دورهها بر اساس کشاورزی، تجارت و صنعت اداره میشد
نظامهای اداری غزنوی، سلجوقی و خوارزمشاهی در توسعه اداری، نظامی و فرهنگی ایران و جهان اسلام نقش مهمی ایفا کردند. این نظامها بر اساس تقسیمات نظامی و اداری سازماندهی شده بودند و نظامهای مالی، قضایی و آموزشی خود را بر اساس شریعت اسلامی و سنتهای محلی اداره میکردند. اوضاع اجتماعی در این دورهها به سه طبقه اصلی تقسیم میشد و نظامهای اقتصادی، بهداشتی و آموزشی بر اساس سنتهای محلی اداره میشد.
